Tinnitus, waarom de een er wel last van heeft en de ander niet

Tinnitus, waarom de een er wel last van heeft en de ander niet

Ongeveer 15% van de Nederlandse bevolking ervaart tinnitus (oorsuizen) en 3-4% van de bevolking ervaart last van tinnitus. Die last kan variëren van een lichte irritatie tot forse belemmeringen in het dagelijks functioneren. Mensen met tinnitusklachten kunnen zich bijna niet voorstellen hoe het is om (een luide) tinnitus te ervaren zónder er last van te hebben.

Hoe komt het dat de een wél last heeft van zijn of haar tinnitus en de ander niet? Oftewel: hoe ontstaat ‘tinnituslast’?

Het antwoord op deze belangrijke vraag vormt de kern van de begeleiding die ik aan mensen met tinnitusklachten bied. In deze blog licht ik uitgebreid toe hoe tinnituslast ontstaat en wanneer je iets als ‘last’ ervaart.  Ik kan alvast verklappen dat het iets te maken heeft met oordelen en met ons overlevingsmechanisme.

Veel leesplezier!

 

Waarom ‘negatieve’ dingen belangrijk of interessant voor ons zijn

Ik heb regelmatig met mijn auto in een ‘kijkersfile’ gestaan omdat er aan de andere kant van de snelweg een ongeval plaats had gevonden. Mensen staan in de rij om te kijken wat er aan de hand is bij een ongeval of calamiteit. Ons brein is in het algemeen meer gericht op de negatieve dingen of gebeurtenissen dan op de positieve. Het is bijvoorbeeld interessanter om het over de negatieve dingen van anderen te hebben (roddelen) dan over de positieve dingen.

Dat geldt ook voor gedachten. Negatieve gedachten zijn voor je brein belangrijker dan de positieve. Om die reden is het heel lastig om te stoppen met piekeren of doemdenken. Als je vandaag 10 complimenten krijgt en je één keer beledigd voelt, dan zal die belediging waarschijnlijk vaker door je hoofd gaan dan de complimenten.

Hoe komt het dat wij negatieve dingen zo interessant of belangrijk vinden?

 

 

Om die vraag te beantwoorden gaan we heel even terug naar de oertijd. Als je in de oertijd je hut of grot verliet, dan zette je je leven op het spel. Overal lag potentieel gevaar op de loer in de vorm van bijvoorbeeld roofdieren of andere mensen die graag jouw hut over wilden nemen. Om jezelf te kunnen beschermen was het dus belangrijk dat je constant alert was op eventueel gevaarlijke of onveilige situaties.

Het constant monitoren van mogelijke bedreigingen is dus een overlevingsmechanisme. Om gevaar te herkennen beoordeelt ons brein álle zintuigelijke waarnemingen als positief (veilig), neutraal (veilig) of negatief (onveilig). Als je iets als onveilig waarneemt, dan is dit een potentieel gevaar en wordt je stress-systeem geactiveerd.

Wij beschikken nog steeds over dit overlevingsmechanisme en het is nog steeds constant actief. Ook als er geen onveilige situaties meer zijn.

 

 

De wolf en de reactie op de wolf

Als je in je eentje door een bos loopt en plots wolvengehuil in de buurt hoort, dan sta je zeer waarschijnlijk op scherp. Als je dan ineens een enorme wolf voor je ziet staan, dan staat je autonome zenuwstelsel binnen een seconde voluit in de fight-flight modus. Je stress-systeem staat aan, je logisch redeneringsvermogen wordt vrijwel uitgeschakeld en je lichaam opereert volledig vanuit het overlevingsinstinct.

 

Zintuiglijke waarneming (zónder oordeel of reactie)

Laten we eens inzoomen op de situatie met de wolf en stap voor stap bekijken wat er in het lichaam gebeurt.

Via je zintuigen detecteert je brein signalen die duiden op de aanwezigheid van de wolf. Dat kunnen wolf geluiden zijn of je kunt de wolf zien of misschien zelfs ruiken.

De signalen die je zintuigen opvangen worden als elektrische prikkels via zenuwbanen naar je hersenen gestuurd. Op dat moment gebeurt er verder nog niets. Je ziet, hoort en ruikt op dit punt nog niets. Als die signalen eenmaal zijn aangekomen bij je brein, dan wordt de elektrische prikkel in specifieke hersengebieden verwerkt als geur of geluiden of als beelden.

Nu neem je de wolf pas waar. Er is op dit punt dus alleen een waarneming, zónder een lichamelijke of mentale reactie op de wolf.

 

 

Betekenisgeving of (be)oordelen

De volgende stap is het herkennen van deze waarneming. Je brein gaat het waarnemen van de wolf automatisch evalueren door te beoordelen of de situatie gevaarlijk of ongevaarlijk is. In andere woorden: de waarneming krijgt een betekenis. Je geheugen speelt hier een belangrijke rol in.

Als je als kind bent opgegroeid in een wolvenasiel waar je ze hebt verzorgd, dan beoordeel je de wolf anders dan wanneer je wolven alleen uit horrorfilms kent.

Zoals eerder werd aangegeven, kan de betekenis of het oordeel dat je aan iets geeft positief (veilig), neutraal (veilig) of negatief (onveilig) zijn.

Stel dat je in plaats van de wolf een konijn in het bos ziet. Je brein herkent het konijn als een ongevaarlijk dier en geeft de waarneming van het konijn een neutrale of zelfs positieve betekenis. Vervolgens gebeurt er niets in de vorm van last of stress

Het waarnemen van de wolf is een heel ander verhaal. Deze waarneming krijgt in dit verhaal een negatieve betekenis, omdat je brein het dier als gevaarlijk bestempelt. Door die negatieve betekenis komt een stress-reactie op gang. Die stress-reactie is erop gericht om het gevaar te verminderen, zodat je kunt overleven.

In andere woorden: je lichaam zoekt naar veiligheid. Wij kunnen op 3 manieren reageren op gevaar: vechten, vluchten of bevriezen. Als vechten of vluchten geen optie is, dan bevriezen we.

 

 

Voor je brein is tinnitus ‘de wolf’

Ik leg bovenstaande verhaal regelmatig uit aan mijn cliënten om te verduidelijken hoe tinnituslast ontstaat. Wellicht is al iets duidelijker geworden dat de stress-reactie het gevolg is van de betekenis die je brein aan de waarneming geeft.

Als tinnitus een neutrale betekenis krijgt, dan gebeurt er niets. Maar als tinnitus een negatieve betekenis krijgt, dan komt er een vecht-, vlucht- of bevriesreactie op gang. En dáár heb je dan last van.

Je hebt dus geen last van het geluid zelf (de wolf) maar van de betekenis (gevaarlijk) die je onbewust aan het geluid hebt gegeven. Dit verklaart waarom de ene persoon wél last heeft van zijn tinnitusgeluid en de ander niet.
 

Oordelen is normaal, maar je kunt er iets aan veranderen

Of je het wil of niet, we oordelen allemaal en we doen het constant. Elke geur, elk geluid, elke smaak, elk persoon en elke ruimte die je waarneemt krijgt een oordeel. Dit gebeurt automatisch en onbewust. Je kiest er niet voor om iets als positief of negatief te beoordelen, dat doet je brein voor jou om jou te beschermen voor potentieel gevaar. Zonder het vermogen om te kunnen (be)oordelen hadden wij het als mens waarschijnlijk niet overleefd. Helaas werkt dit kostbare overlevingsmechanisme ons nu vaak tegen.

Gelukkig kun je hier wel iets aan veranderen door er anders mee om te gaan. Je kunt leren om je oordelen op te merken. Je kunt óók leren om de negatieve betekenis van tinnitus te veranderen, zodat je brein het tinnitusgeluid als neutraal beoordeelt en je er geen last meer van hebt.

 

 

Ik kan me voorstellen dat sommige delen van deze blog ingewikkeld kunnen zijn. Mocht je na het lezen van de tekst nog vragen of opmerkingen hebben, stuur me dan gerust een berichtje. Ik hoor het ook graag terug als deze blog helpend voor je is geweest!

In deze blog lag de focus op het ontstaan van tinnituslast. Bij de volgende blog ga ik dieper in op de last zelf. Wat is “last” precies en hoe uit zich dat?

Nieuwsgierig? Houd dan mijn instagram in de gaten. Hier kondig ik nieuwe blogs aan.

 

Hartgroet,

Rizwaan

 

Relevante blogberichten

4 Gratis oefeningen voor meer rust en ontspanning met tinnitusKlik hier
+ +